Hoe lees je een supplementetiket? Ingrediënten, dagelijkse dosering en NRV uitgelegd
Share
Een supplementetiket bevat verschillende soorten informatie.
De productnaam.
De ingrediëntenlijst.
De aanbevolen dagelijkse portie.
Hoeveelheden vitaminen, mineralen of andere stoffen.
Percentages zoals 29% NRV of 200% NRV.
Waarschuwingen.
Bewaarinstructies.
Een houdbaarheidsdatum.
Een batch- of lotnummer.
En daaromheen marketing- en kwaliteitsclaims.
De fout is om al die onderdelen te lezen alsof ze hetzelfde betekenen.
Dat doen ze niet.
Een betere manier om een supplementetiket te lezen is door vier vragen van elkaar te scheiden:
Wat is het product?
Wat zit erin?
Hoeveel is bedoeld om dagelijks te gebruiken?
Welke uitspraken beschrijven het product zelf en welke zijn claims over het product?
Zodra je die lagen van elkaar scheidt, wordt het etiket veel makkelijker te begrijpen.
Eerst: is het daadwerkelijk een voedingssupplement?
Binnen de EU zijn voedingssupplementen een afzonderlijk gedefinieerde categorie levensmiddelen.
Richtlijn 2002/46/EG omschrijft voedingssupplementen als geconcentreerde bronnen van voedingsstoffen of andere stoffen met een nutritioneel of fysiologisch effect, die in gedoseerde vorm op de markt worden gebracht, bijvoorbeeld als capsules, tabletten, sachets met poeder, afgemeten vloeistoffen of vergelijkbare vormen.
De richtlijn bepaalt ook dat producten binnen deze categorie worden verkocht onder de benaming voedingssupplement.
In andere talen worden de nationale equivalenten gebruikt, zoals food supplement in het Engels en Nahrungsergänzungsmittel in het Duits.
Dat onderscheid is belangrijk.
Een supplement is geen geneesmiddel alleen omdat het in capsules, tabletten, gummies, poeder of afgemeten doseringen wordt aangeboden.
Het etiket moet worden gelezen binnen het kader dat geldt voor voedingssupplementen.
Een supplementetiket is geen gewone voedingswaardetabel
Een veelgemaakte fout is om een supplementetiket te lezen alsof het de voedingswaardetabel van een gewoon levensmiddel is.
Bij veel voedingsmiddelen zijn consumenten gewend aan informatie over energie, vet, verzadigd vet, koolhydraten, suikers, eiwit en zout.
Voor voedingssupplementen werkt dit anders.
De standaardregels voor de verplichte voedingswaardevermelding uit Verordening (EU) nr. 1169/2011 zijn niet van toepassing op producten die onder Richtlijn 2002/46/EG vallen.
Voedingssupplementen hebben hun eigen regels voor de kwantitatieve declaratie.
De hoeveelheden van de relevante voedingsstoffen of andere stoffen met een nutritioneel of fysiologisch effect moeten numeriek worden vermeld, waarbij de gedeclareerde hoeveelheid betrekking heeft op de aanbevolen dagelijkse portie.
Vitaminen en mineralen worden daarnaast uitgedrukt ten opzichte van de toepasselijke referentiewaarden.
Een supplement begrijp je daarom meestal beter door te vragen:
Wat levert de aanbevolen dagelijkse portie?
in plaats van het etiket te behandelen als een gewone voedingswaardetabel per 100 gram.
Zoek eerst de aanbevolen dagelijkse portie
Voordat je naar een opvallend ingrediëntgetal kijkt, moet je bepalen wat de aanbevolen dagelijkse portie is.
Dat is het belangrijkste referentiepunt voor de kwantitatieve informatie op een supplementetiket.
Een verpakking kan bijvoorbeeld bevatten:
- één capsule;
- één tablet;
- één gummy;
- één maatschep;
- of een afgemeten hoeveelheid poeder.
Maar één fysieke eenheid is niet automatisch de volledige aanbevolen dagelijkse portie.
Stel dat er staat:
Neem dagelijks twee capsules.
Eén capsule is dan een fysieke eenheid.
Twee capsules vormen samen de aanbevolen dagelijkse portie.
Hetzelfde principe kan gelden voor gummies, tabletten of poeders.
Controleer daarom altijd waarop een hoeveelheid betrekking heeft.
Is dat:
- één capsule?
- één scoop?
- één portie?
- of de volledige aanbevolen dagelijkse portie?
Die context maakt verschil.
Ingrediëntenlijst en kwantitatieve declaratie beantwoorden verschillende vragen
Deze twee onderdelen van een supplementetiket worden makkelijk door elkaar gehaald.
De ingrediëntenlijst vertelt welke ingrediënten zijn gebruikt om het product te maken.
De supplement-specifieke kwantitatieve declaratie vertelt hoeveel van de relevante voedingsstoffen of andere stoffen de aanbevolen dagelijkse portie levert.
Dat zijn verschillende vragen.
Volgens de algemene EU-regels voor voedselinformatie worden ingrediënten in beginsel in aflopende volgorde van gewicht vermeld, zoals ze tijdens de productie zijn gebruikt, met enkele specifieke uitzonderingen.
Dat betekent niet automatisch:
het eerste ingrediënt is het belangrijkste ingrediënt
of:
een ingrediënt dat later staat is onbelangrijk.
Gewicht en nutritionele of fysiologische relevantie zijn verschillende begrippen.
Een relatief kleine hoeveelheid van een vitamine kan bijvoorbeeld een aanzienlijk percentage van de referentiewaarde vertegenwoordigen.
Een grotere hoeveelheid van een ander ingrediënt kan vooral bijdragen aan smaak, textuur, zuurgraad of de fysieke vorm van het product.
Lees daarom de ingrediëntenlijst en de kwantitatieve declaratie samen.
Wat betekent % NRV?
NRV staat voor Nutrient Reference Value, oftewel voedingsreferentiewaarde.
Voor vitaminen en mineralen bieden EU-referentiewaarden een gestandaardiseerde manier om de gedeclareerde hoeveelheid in context te plaatsen.
Voor volwassenen gelden bijvoorbeeld:
- 375 mg magnesium;
- 800 mg calcium;
- 80 mg vitamine C;
- en 10 mg zink.
Als een aanbevolen dagelijkse portie 187,5 mg magnesium levert, komt dat overeen met 50% van de magnesium-NRV.
Levert diezelfde dagelijkse portie 80 mg vitamine C, dan is dat 100% NRV.
Het percentage beantwoordt dus een specifieke vraag:
Hoe verhoudt de gedeclareerde hoeveelheid zich tot de EU-referentiewaarde voor die vitamine of dat mineraal?
Het is een referentiesysteem.
Geen kwaliteitsscore.
Wat NRV niet betekent
Dit onderscheid is belangrijk.
100% NRV betekent niet:
“dit is precies wat ieder individu persoonlijk nodig heeft.”
De referentiewaarde is geen persoonlijke doseringsaanbeveling.
Ook betekent:
200% NRV niet automatisch twee keer zo goed.
Een hoger percentage is niet vanzelf bewijs voor een betere formule.
Een NRV is ook niet hetzelfde als een veilige bovengrens voor inname.
En het percentage op zichzelf bewijst niet dat een product een bepaald fysiologisch effect zal veroorzaken.
Lees NRV daarom als wat het werkelijk is:
een referentiewaarde waarmee een gedeclareerde hoeveelheid van een vitamine of mineraal in context wordt geplaatst.
Geen persoonlijke dosis.
Geen kwaliteitsscore.
Geen zelfstandige veiligheidsgrens.
Waarom hebben sommige stoffen geen NRV?
Niet iedere stof die in een voedingssupplement wordt gebruikt heeft een EU-NRV.
Bijlage XIII van Verordening 1169/2011 bevat referentiewaarden voor bepaalde vitaminen en mineralen.
Andere stoffen kunnen wel in meetbare hoeveelheden worden gedeclareerd zonder dat er een NRV-percentage bij hoort.
Als op een etiket bijvoorbeeld staat:
500 mg
van een bepaalde stof, zonder percentage ernaast, betekent dat dus niet automatisch dat de hoeveelheid onbekend of onvolledig is.
Het zijn twee verschillende vragen:
Hoeveel levert de dagelijkse portie?
en:
Bestaat er voor deze stof een toepasselijke EU-NRV?
Verwar het ontbreken van een NRV dus niet met het ontbreken van kwantitatieve informatie.
Ingrediëntvorm en hoeveelheid voedingsstof zijn niet hetzelfde getal
Een andere veelvoorkomende bron van verwarring is het verschil tussen een voedingsstof en de verbinding die deze levert.
Op een ingrediëntenlijst kan bijvoorbeeld staan:
magnesiumbisglycinaat
terwijl elders op het etiket staat:
magnesium — 100 mg
Die vermeldingen hangen met elkaar samen.
Maar ze vertegenwoordigen niet hetzelfde gewicht.
Magnesiumbisglycinaat beschrijft de verbinding die als bron van magnesium wordt gebruikt.
De gedeclareerde hoeveelheid magnesium verwijst naar de hoeveelheid magnesium die wordt geleverd.
Het totale gewicht van de magnesiumverbinding mag dus niet zomaar worden gelijkgesteld aan de gedeclareerde hoeveelheid magnesium.
Dat principe geldt ook voor andere mineraalbronnen.
Maak daarom onderscheid tussen:
de verbinding die als ingrediënt wordt gebruikt
en:
de hoeveelheid van de voedingsstof die wordt gedeclareerd.
Dit verschil leggen we uitgebreider uit in Wat is elementair magnesium?
Wat staat er nog meer in de ingrediëntenlijst?
Een supplement kan veel meer bevatten dan de stoffen die groot op de voorkant van de verpakking staan.
Afhankelijk van de formulering kan de ingrediëntenlijst bijvoorbeeld ook bevatten:
- smaakstoffen;
- zoetstoffen;
- kleurstoffen;
- zuren of zuurteregelaars;
- capsulemateriaal;
- antiklontermiddelen;
- vulstoffen;
- of andere technologische ingrediënten.
Deze moeten niet automatisch worden gezien als de voedingsstoffen of andere stoffen die het supplement kenmerken.
Een additief kan ook worden vermeld met de functionele categorie plus de specifieke naam of het toegestane E-nummer.
De ingrediëntenlijst beantwoordt daarom de brede formulevraag:
Welke ingrediënten zijn gebruikt om het volledige product te maken?
Dat is iets anders dan:
Hoeveel van de relevante voedingsstof of andere stof levert de aanbevolen dagelijkse portie?
Let op allergenen
De ingrediëntenlijst bevat ook belangrijke informatie over allergenen.
Volgens Verordening 1169/2011 moeten ingrediënten of hulpstoffen die afkomstig zijn van de in Bijlage II genoemde allergenen duidelijk worden aangegeven wanneer de wettelijke voorwaarden daarvoor gelden.
Binnen de ingrediëntenlijst moet de relevante allergeennaam duidelijk opvallen ten opzichte van de overige ingrediënten.
Dat kan bijvoorbeeld door:
vetgedrukte tekst
een afwijkende letterstijl;
of een andere duidelijke typografische vorm.
Scan een supplementetiket dus niet alleen op vitaminen, mineralen of opvallende merkingrediënten.
Als allergenen voor jou relevant zijn, lees dan de volledige ingrediëntenlijst.
Lees de gebruiksaanwijzing en waarschuwingen
Een supplementetiket gaat niet alleen over samenstelling.
Het vertelt ook hoe het product bedoeld is om te worden gebruikt.
Richtlijn 2002/46/EG vereist dat het etiket de aanbevolen dagelijkse portie vermeldt en waarschuwt om de aangegeven aanbevolen dagelijkse dosis niet te overschrijden.
Daarnaast moet worden vermeld dat voedingssupplementen niet als vervanging van een gevarieerde voeding mogen worden gebruikt en dat ze buiten het bereik van jonge kinderen moeten worden bewaard.
Afhankelijk van het product, de ingrediënten en nationale vereisten kunnen daarnaast aanvullende waarschuwingen nodig zijn.
Deze teksten zijn onderdeel van de productinformatie.
Ze zijn geen onbelangrijke kleine lettertjes.
Ten minste houdbaar tot, LOT en bewaren zijn verschillende informatielagen
Deze gegevens kunnen dicht bij elkaar op een verpakking staan, maar hebben verschillende functies.
Ten minste houdbaar tot
De datum van minimale houdbaarheid geeft aan tot wanneer het levensmiddel zijn specifieke eigenschappen behoudt als het correct wordt bewaard.
Bij een typisch houdbaar supplement wordt dit meestal weergegeven als een THT- of best-before-datum.
LOT of batch
Een lot is een groep verkoopeenheden die onder vrijwel dezelfde productie-, vervaardigings- of verpakkingsomstandigheden is geproduceerd.
De functie daarvan is identificatie en traceerbaarheid.
Bewaren
Bewaarinformatie geeft aan onder welke omstandigheden het product moet worden opgeslagen.
Conceptueel betekent dit:
THT/best before = houdbaarheid en datum
LOT/batch = productie-identificatie en traceerbaarheid
bewaren = omstandigheden
Er is wel een nuance: binnen de EU kan een voldoende precieze datum van minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum in bepaalde gevallen ook als lotidentificatie functioneren.
De begrippen blijven dus verschillend, ook al kan één markering soms meer dan één wettelijke functie vervullen.
Wie is verantwoordelijk voor de productinformatie?
Volgens Verordening 1169/2011 is in beginsel de exploitant van het levensmiddelenbedrijf onder wiens naam of handelsnaam het product op de markt wordt gebracht verantwoordelijk voor de voedselinformatie.
Als die exploitant niet in de Europese Unie is gevestigd, speelt de importeur in de Unie die rol voor de toepassing van de verordening.
Dat is een belangrijk transparantiepunt.
Het merk op de voorkant, de fabriek die het supplement daadwerkelijk produceert en de juridisch verantwoordelijke food business operator hoeven niet hetzelfde bedrijf te zijn.
Kijk daarom verder dan alleen het merklogo en zoek ook naar de gegevens van de verantwoordelijke operator.
Welke andere verplichte informatie kun je verwachten?
Afhankelijk van de specifieke regels en uitzonderingen voor het product bevat het algemene EU-kader voor voedselinformatie onder meer verplichte vermeldingen zoals:
- de benaming van het levensmiddel;
- de ingrediëntenlijst;
- toepasselijke allergeneninformatie;
- de nettohoeveelheid;
- de datum van minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum;
- bijzondere bewaar- of gebruiksvoorwaarden waar van toepassing;
- naam en adres van de verantwoordelijke food business operator;
- informatie over oorsprong wanneer dat wettelijk vereist is;
- en een gebruiksaanwijzing wanneer het product anders moeilijk correct te gebruiken zou zijn.
Voor voedingssupplementen komen daar de specifieke eisen uit Richtlijn 2002/46/EG bij.
Daarom bestaat een supplementetiket uit meerdere informatielagen die samen moeten worden gelezen.
Verplichte informatie en marketingclaims zijn niet hetzelfde
Dit is een van de nuttigste verschillen die je kunt maken bij het lezen van een supplementverpakking.
Sommige vermeldingen staan er omdat de toepasselijke etiketteringsregels feitelijke productinformatie vereisen.
Claims vormen een andere categorie.
Binnen de EU is een claim in essentie een niet-verplichte boodschap of voorstelling die stelt, suggereert of impliceert dat een levensmiddel bijzondere eigenschappen heeft.
Een verpakking kan bijvoorbeeld het woord:
MAGNESIUM
zeer groot op de voorkant tonen.
Dat trekt de aandacht naar de positionering van het product.
Maar op zichzelf vertelt dat niet:
- hoeveel magnesium de aanbevolen dagelijkse portie levert;
- welke magnesiumbron wordt gebruikt;
- welk percentage NRV dat vertegenwoordigt;
- of welke voedings- of gezondheidsclaims daadwerkelijk zijn toegestaan.
Daarvoor moet je verder lezen.
Ook termen zoals:
premium
advanced
tested
of:
high strength
moeten in hun context worden beoordeeld.
Afhankelijk van hoe zo'n term wordt gebruikt, kunnen verschillende regels voor voedselinformatie of claims relevant zijn.
De voorkant van de verpakking is dus een ingang.
Geen vervanging voor het volledige etiket.
En “lab tested” of andere kwaliteitsclaims?
Kwaliteitstaal vraagt om dezelfde discipline.
Als op een etiket of productpagina staat:
lab tested
independently tested
certified
of er wordt verwezen naar laboratoriumbewijs, dan moet die informatie apart worden beoordeeld van de ingrediënten- en doseringsinformatie.
Die termen roepen andere vragen op.
Wat is getest?
Welk monster?
Door welk laboratorium?
Welke documentatie ondersteunt de uitspraak?
Gaat het om een laboratoriumrapport, een COA van een leverancier of een certificering?
Daarom behandelt Formula & Quality deze onderwerpen afzonderlijk.
Lees voor meer uitleg:
Wat betekent “onafhankelijk getest” bij een supplement?
en:
COA vs. laboratoriumrapport vs. certificering: wat is het verschil?
Het supplementetiket beschrijft het product.
Kwaliteitsdocumentatie levert bewijs voor specifieke kwaliteitsuitspraken.
Die lagen kunnen elkaar ondersteunen, maar zijn niet hetzelfde.
Hoe lees je voedings- en gezondheidsclaims?
Voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen zijn binnen de EU gereguleerd.
Het feit dat een voedingsstof in een product aanwezig is betekent niet automatisch dat iedere claim die met die voedingsstof wordt geassocieerd mag worden gebruikt.
De toepasselijke gebruiksvoorwaarden moeten nog steeds worden nageleefd.
Een hoge gedeclareerde hoeveelheid geeft een merk ook geen vrijheid om zelf een nieuw fysiologisch effect te bedenken.
Voor voedingssupplementen geldt bovendien een duidelijke grens: etikettering, presentatie en reclame mogen niet stellen of suggereren dat het product menselijke ziekten voorkomt, behandelt of geneest.
Een nuttige leesregel is daarom:
identificeer de claim, identificeer de voedingsstof of stof waarop die claim betrekking heeft en houd de claim apart van de feitelijke hoeveelheidsdeclaratie.
Wat als je een supplement online koopt?
Dezelfde informatieprincipes gelden voordat je de fysieke verpakking in handen hebt.
Bij voorverpakte levensmiddelen die via verkoop op afstand worden aangeboden, moet de verplichte voedselinformatie in beginsel beschikbaar zijn voordat de aankoop wordt afgerond.
De datum van minimale houdbaarheid of uiterste consumptiedatum vormt daarop een uitzondering.
Bij levering moeten alle verplichte vermeldingen beschikbaar zijn.
Een online supplementpagina moet daarom niet alleen worden beoordeeld op:
- een hero-afbeelding;
- de productnaam;
- een paar front-of-pack-termen;
- en een koopknop.
Ook de informatie die nodig is om het product te begrijpen hoort vóór aankoop toegankelijk te zijn.
Voor supplementen betekent dat onder andere de relevante verplichte informatie en de supplement-specifieke informatie over de aanbevolen dagelijkse portie en kwantitatieve samenstelling.
Een praktische zevenstappencheck voor supplementetiketten
- Identificeer het product. Wat is het juridisch gezien en in welke vorm wordt het aangeboden?
- Zoek de aanbevolen dagelijkse portie. Hoeveel wordt je daadwerkelijk geadviseerd per dag te gebruiken?
- Lees de ingrediëntenlijst. Welke ingrediënten zijn gebruikt en zijn er relevante allergenen?
- Zoek de kwantitatieve declaratie. Hoeveel van de relevante voedingsstoffen of andere stoffen levert de aanbevolen dagelijkse portie?
- Interpreteer NRV correct. Welke vitaminen en mineralen hebben een NRV-percentage en wat vertelt dat percentage werkelijk?
- Controleer praktische informatie. Lees waarschuwingen, gebruiksaanwijzing, bewaarcondities, datumgegevens, verantwoordelijke operator en lot- of batchinformatie waar van toepassing.
- Scheid informatie van claims. Welke uitspraken zijn feitelijke productinformatie en welke zijn voedings-, gezondheids-, kwaliteits- of marketingclaims die apart moeten worden beoordeeld?
Als je deze zeven vragen kunt beantwoorden, begrijp je aanzienlijk meer van een supplement dan iemand die alleen de voorkant van de verpakking leest.
Beoordeel een supplement niet op één indrukwekkend getal
Een supplementetiket wordt zelden begrijpelijk als je het terugbrengt tot één cijfer.
Niet:
500 mg.
Niet:
200% NRV.
Niet:
twee capsules.
En ook niet:
één premium ingrediënt.
Ieder getal maakt deel uit van een groter informatiesysteem.
Je moet weten:
- welke stof het is;
- welke vorm wordt gebruikt;
- hoeveel de aanbevolen dagelijkse portie levert;
- of een NRV van toepassing is;
- wat er verder in de formule zit;
- hoe het product bedoeld is om te worden gebruikt;
- en wat het merk daadwerkelijk beweert.
Dat is het verschil tussen een etiket zien en een etiket begrijpen.
Begrijp de dosering. Begrijp de formule. Beoordeel daarna de claim.